1- Sosyal durumları “okuyabilmek” için kendiniz eğitin. Burada neler oluyor? Buradaki insanların ilgileri, ihtiyaçları, hissettikleri ve muhtemel niyetleri nelerdir?

2- İnsanlara saygı gösterin, onları onaylayın ve değer verin. Böyle yaptığınız takdirde çoğunun size saygıyla karşılık verdiğini göreceksiniz. İnsanları aşağılamak size hiçbir şey kazandırmaz.

3- Dikkatle, saygıyla ve öğrenme isteğiyle dinleyin.

4- Bir kişinin söylediği söze cevap vermeden önce bir an için durup bekleyin. Bu, kelimeleri yerli yerinde seçebilmeniz için size ekstra zaman sağlar.

5- Tartışmanın, bir kişinin fikrini değiştirmek için en etkisiz yollardan biri olduğunu unutmayın; kazanmak için her zaman mücadele etmek zorunda değilsiniz.

6- Başkalarının fikirlerine katılmadığınız zaman, ilk önce onların da istedikleri gibi düşünmeye hakları olduğunu kabul edin, daha sonra saygılı bir biçimde kendi fikirlerinizi sunun.

7- İnsanları bir konuda ikna etmek istiyorsanız, karşılaştırmalardan ziyade soru sorma yöntemini uygulayın.

8- Toksik insanlarla çatışmaktan uzak durun; onlarla birlikteyken sadece işinizi yapın.

9- “Kedileri ve köpekleri” konuşmanızın dışında tutun; dogmatik ve sınıflandırıcı demeçleri en aza indirin.

10- Daima pozitif yönleri vurgulayın; size en çok fayda sağlayarak geri dönecek olanlar bunlardır.

Girişimci, esnaf, KOBİ, holding fark etmiyor, istisnalar dışında, genelde insan hataları ile batar. Hatta, üst üste yıllardır yığılan hatalarla. Örnek kısır döngü; finansal döngüsünü sağlama alamayan, borç içinde yüzen esnaf kardeş bu moral bozukluğu ile ne işine ne de müşterilerine konsantre olamaz, yeni, yaratıcı fikirler bulamaz ve batar. Suç, doğal olarak devlete ya da başka faktörlere atılır. Fakat, stratejisini yenileyen, tekrar uzun vadeli planlar yapan, yeni firkir ve uygulamalar peşinde olan girişimci sürekli adım atar ve bunlardan biri tuttuğu anda kısır döngü kırılmış olur. Aslında onun da sorunları aynıdır ama ümitsizliğe kapılarak, düşünce derinliklerinde boğulmamıştır.

Gelin bu kısır döngüleri kırmak için şu soruları kendimize soralım. Tek başımıza çaresiz dahi olsak, bu maddelerden kaçını yapıyoruz bakalım. Hani esnaf, KOBİ gözüyle.

1- Kriz kapıda göründü, durumlar kötü. Büyüme hedeflerinizi, stratejilerinizi, en sağlam müşterilerinizi nasıl kaybetmeyebileceğinizi gözden geçirdiniz mi?

2- Tasarruf yaptığınızı zannediyorsunuz, hiç başkalarına sordunuz mu? Azami tasarruf tedbirlerinizi gözden geçirdiniz mi?

3- Hep büyük işler yapmaya alıştınız. Küçük işler yaparak şirketinizi nasıl ayakta tutabileceğinizi düşündünüz mü?

4- Hep aynı işi aynı şekilde devam ettirdiniz. Hiç yeni ürünler, yeni tasarımlar, küçük ama etkili çözümleri araştırdınız mı? Kaç tane yabancı kataloğu alarak ben de buna benzer ürünler üretebilirim, satabilirim diye  sordunuz. Çin’lilerin kopyalama yeteneği onlara mı özel sadece!

5- Ne internette adınız var, ne kataloğunuz, ne de pratik insert ya da el ilanlarınız. Pazarlama-reklam maliyetinin mi sizi batıracağını zannediyorsunuz!

6- Ne kadar kitap okuyor, kaç kişiden bir çeşit ücretsiz danışmanlık alıyorsunuz? Beyin fırtınası yaparak çevrenizle fikir alışverişi yapıyor musunuz?

7- O kadar kişi ile tanıştınız, görüştünüz, iş yaptınız yıllarca. Bu sosyal networkü nasıl değerlendirdiniz? İletişim kanallarınızı ne kadar güçlü tuttunuz?

8- Şirketinizde her işi bir “proje” disiplini ile ele aldınız mı? İş planı nedir? İnsan kaynakları yönetimi konusunda destek aldığınız birileri var mı? Belki de gerek yok değil mi! İdari işler, personel v.s. hepsini bir arada halledersiniz zaten.

9- Kişisel zaman planınız nasıl? Stresli durumlarda özel yaşam ve iş yaşamı dengesini tutturabiliyor musunuz?

10- İş süreçlerinizi adım adım, saniye saniye “analist” gibi gözden geçirdiniz mi?

11- Her hatanın şirketinize maliyetini fark ederek, o hatanın nedenlerini ve çözümlerini derinlemesine incelediniz mi?

12- Çalışanlarınıza sadece patronluk mu yapıyorsunuz dedelerinizden kalma yöntemlerle. Liderlik ve koçluk kavramları size “kişisel gelişim” salatası gibi mi geliyor?

13- Başarısızlığı, yenilgiyi, çaresizliği kabullenebildiniz mi? Yoksa cahil cesareti gibi ümitsiz hayaller mi kuruyorsunuz hala.

14- Çalışanlarınızın, müşterilerinizin, ailenizin kısaca tüm çevrenizin gözünde kişisel olarak ne kadar markalaştınız? Ses tonunuz, vücut diliniz, düşünce sistematiğiniz, kriz yönetiminiz, koçluk becerileriniz, hedefleriniz, tutkularınız kısaca tüm davranışlarınızın kişisel marka duruşunuza katkısı ne?

15- Ticaretin sadece işi dünyasında “para” ölçü birimleri ile yapıldığını mı zannediyorsunuz. Alış-veriş ve karlılık hesabını, formüllerini tüm yaşamınızda uygulamanız gerektiğini biliyor musunuz? Her hareketinizde bir ticaret yaptığınızı fark edebiliyor musunuz?

Bazıları beni eleştiriyor, aynı şeyleri yazıyorsunuz diye. Ne yapayım, insanoğlu hep aynı şeyleri konuşuyor, aynı tavırları sergiliyor, aynı bahaneleri sunuyor da ondan. Ben de bu aynı şeyleri farklı yöntemlerle ifade ederek anlatmaya çalışıyorum. Ama hep işin merkezinde insan var, “siz” varsınız.

İşi, piyasayı, devleti, vergiyi, iş ortaklarınızı v.s. her şeyi sorgulayabilirsiniz. Ama lütfen önce kendimizi sorgulayalım. Bir gün değil bir saniye sonra bile algılarınız ve davranışlarınız değişebilir. Bir günde dört değil, kırk dört mevsim dönüşümü yaşarsınız belki. Başka kişilerde, başka yerlerde kaybolmadan kendimizde kalırsak, ruhsal “beslenme kaynaklarımızı” kurutmazsak kendimizin farkında olmayı başarabiliriz.

Son 3 aydır depomuzdaki tadilat nedeni ile bir çok KOBİ şirketi ile tanıştım, çalıştım. Gözlemlerimi yazmak istedim. Saygıdeğer KOBİ patronları, yöneticileri, yularıdaki maddelerde çok değil % 60 başarı sağlarsanız

Kolay Olacak Bu İşler.

Sevgilerimle.

Gelin görün ki bu dünyaya direk kalacakmış gibi hırslar, ekmeğimizi çalacakmış gibi çelme takmalar, kıskançlık haset damarı ile hırlamalar, gurur akan damarlarımızın neredeyse patlayacak noktaya gelmesi. Tüm bunlar bu stres-kaygı-korku çağında kuşatmış her yanımızı. Bu kuşatmayı yarmak için, topa tutuyoruz çevremizi ve aslında kalbimizin en derinlerdeki en narin örgülerini, liflerini. Hep koşuyoruz, durmuyoruz, dinlenmiyoruz, dinlemiyoruz, anlamaya ve anlatmaya çalışmıyoruz derdimizi. Evde, işte, trafikte, çarşıda v.s. her yerde. Sonuç mu, tabi ki hüsran. Nasıl oluyormuş gelin bakalım;

Aşkım, ben seni çok seviyorum.

Yapma ya. Nasıl oluyor o “sevmek” dediğin şey. Yoksa sadece yatak odasında mı? En son ne zaman mutafağa girdin ya da çocuğun dağınık odasını düzenledin? En son ne zaman aşkına bir sürpriz yaptın? En son ne zaman onun dünyasıyla ilgilendin ve sorunlarını dinledin? En son ne zaman evliliğin ya da birlikteliğin özgürlüğü kısıtlamak olmadığını davranışlarınla anlatmaya çalıştın? Eve geldiğinde asıl ve en önemli mesainin yeni başladığını ne zaman fark ettin? Evde yapılacak işlerin planına, iş yerindeki projen kadar önem verebildin mi?

Harika bir insanım, neden iş yerinde hep iletişim sorunu yaşıyorum ki!

Allah, Allah, demek harika bir insansın. O nedenle mi,

- İnsanların yanından geçerken selam vermiyor, gülümsemiyor, hal-hatır sormuyorsun.

- Telefonu açtığında insanlara ya alaycı, ya kızgın, ya da emredici bir tonda hitap ediyorsun.

- Yazdığın e-postalarda emredici, sorgulayıcı, şirketin sahibi gibi tavırlar koyuyorsun.

- Ağzındaki lafı eveleyip geveliyorsun ve bir türlü yaptığın hatayı kabullenmiyor, “kendimi bu konuda daha çok geliştirmeliyim” demiyorsun.

- Bir türlü dinlemiyorsun, anlamdan ahkam kesiyorsun.

- Sürekli eleştiriyor, hiç takdir etmiyor, hiç mi hiç bilgi aktarmıyor ve yardım etmiyorsun.

- Patronunun ya da diğer iş arkadaşlarının senin düşmanın olma ihtimali yüzde kaçtır? Gerçekten anlamayı ve ısrarla derdini aynı düşük tonda anlatmayı ve sadece işini çok iyi yapmayı denedin mi?

Bir türlü sosyal olamıyorum, bu insanlar neden benimle arkadaşlık kurmuyor, hiç dostum yok!

Yazık, yerinde olmak istemezdim. Sebepleri şunlar olabilir mi?

- Çıkar amaçlı ilişki kurduğun gözlerinden anlaşılmış olabilir mi?

- İlk iletişimi, ya da iletişimi devam ettirmeyi hep başkalarından bekliyor olmayasın!

- Vefa kelimesi senin için ne anlam ifade ediyor?

- Eğlenmeye gittiğinizde dahi iş konuşan “kolik” tiplerden olma ihtimalin nedir?

- Havalı, burnundan kıl aldırmayan, her şeyi bilirim edası senden bir şeyler götürmüş olmasın.

- İnsanları gerektiğinde düşündürmeyi, gerektiğinde de güldürmeyi başarabiliyor musun?

İşte tüm bunlar tarzdır, gayrettir, niyettir. Ve emin olun hemen fark edilir. Başaramayabilirsiniz, birinci olamayabilirsiniz ama çabalamak, ısrarla devam etmek en güzel ifade tarzıdır. “Dostların attığı gül bile incitir” derler. Varın gerisini siz düşünün. Bilinçli farkındalık ile sıfır noktasında durmayı ne kadar başarabiliyoruz ki! Bir çok kişi iletişime ya çok negatif ya da gereksiz pozitif noktalardan başlamıyor mu? Bilesiniz ki insanlar yalın, saf yaklaşımlar istiyorlar. Sizin sorunlarınız var da başkalarının yok mu? Sizin önceliklerinizle, değerlerinizle başkalarının bir olma ihtimali ne kadar olabilir ki!

“Benim tarzım bu. Kişiliğim, karakterim, fıtratım böyle ne yapayım” Pardon ama, savaşa davetiye çıkarmaktan başka bir şey değildir bu cümle. İş yerinde de, okulda da, evde de her yerde. Saygı kurallarını hiçe sayan, vicdan mekanizmasının çalışmadığı, sevgi dalgalarının yayılmadığı tüm iletişimler “çöp” tür arkadaşlar. Ve bu çöpler kişisel marka kaplarınızı siz fark etmeden iyice doldurur. Sonra atar atar bitiremezsiniz. Söylemedi demeyin.

Saygılarımla.

Facebook sadece erkek/kız arkadaşı bulmak, Linked-in sadece iş bağlantısı kurmak, Xing sadece farklı insanlar tanımak için değildir. Twitter sadece şu anda ne yaptığını yazmak, Friendfeed de sadece bilgi paylaşmak için değildir. Bir çok insan yaşamda kaçırdıkları bir çok detayı buralarda bulabildiği için yüz milyonarca kişilik kayıtları hatta paralı abonelikleri olmuştur. 

Gerçekten ihtiyaç mı, yoksa yapay şekilde pompalanan ihtiyaçlar mı? Bana göre yapay olanlar bir süre sonra batıyor zaten. Yani kimseyi daha fazla kandıramıyorlar. Bu zorunlu ve detay ihtiyaçları birkaç madde çerçevesinde toplayabiliriz; 

-  İlişkide olduğumuz ve olmamız gereken insanları takip etmek istiyoruz. O kişiler hakkında sürekli güncellenen bilgilere ulaşmak ve sürekli bağlantıda kalmak istiyoruz.

-   Yaşadıklarımızı, bildiklerimizi, düşündüklerimizi paylaşmak istiyoruz. Bir çeşit “iz” bırakmak istiyoruz bir yerlere, insanlığa faydalı olsun diye.

-    İletişim bu derece hızlı olunca “an”lık ne yaptığımızı ve başkalarının da ne yaptığını merak ediyoruz.

-  Bloglar, yazılar, “podcast”ler, videolar, resimler, müzikler v.s. derken sosyal medyada kendimize özel bir şöhret alanı yaratmak istiyoruz. 

Bu uygulamaların tümü bir yandan rahatlık sunsa da bir yandan da yaptırım uyguluyor aslında. Kilo-beslenme kontrolünden, kişisel finans planınızı yönetmeye varana kadar bir çok uygulama var. Sosyal networkler de bu şekilde. Çocukluk arkadaşınızdan, eski patronunuza varana kadar bir çok kişi sosyal ağınızda bulunur. Ve tanışmak istediğiniz bir çok kişiyi de bu gibi platformlarda bulabilirsiniz. Sonuçta; “hem olan, hem de olması gereken” bir network ortaya çıkar. En son ne zaman mesaj yazdığınızdan, hangi işi konuştuğunuza, karşılıklı ne fayda sağladığınıza varana kadar ölçmek zorunda kalırsınız. Bu doğal yaptırımın faydası, uzun vadede kişisel markalaşma olarak ortaya çıkacaktır. 

Gelişen dünyada çok fazla bilgiye maruz kalmak, aşırı stres yükü ile başa çıkmaya çalışmak, sosyal trendlerin baskısını hissetmek insanlara bir çok detayı unutturabiliyor. Ve bu gibi web-mobil uygulamalar her yerde, her zaman yaşamı kontrol edebilme imkanını sunuyor. İlerleyen zamanlarda, büyük resmi daha rahat takip edebileceğimiz uygulamalar çıkacak. Düşündüğümüz şeylerden tüm davranışlarımıza kadar bir kontrol mekanizması olacak. Örneğin sosyal network anlamında daha niş uygulamalar;

-          Akraba ve aile dostlarının üye olabilidiği özel networkler.

-          Arkadaş, dost, iş arkadaşı, koç-mentor ilişkileri gibi kategorilerde oluşacak networkler.

-          Hedefler, hobiler, tutkular çerçevesinde oluşacak networkler. 

Düşündüklerimizi, gördüklerimizi, duyduklarımızı arşivleme ve paylaşma adına da daha özel uygulama örnekleri de şöyle olabilir; 

Aklınıza gelen bir kelimeden yola çıkarak, bu kelimeyi yaşamınıza yansıtabilir ve takip edebilirsiniz. Örneğin bisiklet. Bisiklet ile ilgili bağlantılar açabilirsiniz. Kızım, kızım için doğum günü hediyesi, doğum günü için parti organizasyonu, organizasyonun tanıtım için reklam ajansı, bisiklet firmasını tanımak, firmadaki boş pozisyon için iş başvurusu, o firmada çalışan bir kişi ile samimi olmak ve networke eklemek v.s. bu zinciri istediğiniz kadar uzatabilir ve tüm bilgilerinizi, tasklarınızı, hedeflerinizi takip edebilirsiniz. 

“Bu kadar bilgiyi kim girecek, web-mobil ortamını bu kadar kim kullanacak” demeyin. İhtiyacı olan, iş ve özel yaşamını daha verimli hale getirmek isteyen, yaşamında marka olmak isteyen herkes kullanacak. Önemli olan ne kadar “fayda” amaçlı kullanıldığı olacak. Bu kadar bilgiyi devlet de kullanabilir, teröristler de, radikal gruplar da.

“Geek” değilim ama bir çok uygulamayı takip etmeye çalışıyorum. Gün geçtikçe daha çok kişinin ortak ihtiyaçlarına cevap verebilecek uygulamalar çıkıyor. Bir yandan “Google Notes” kapanıyor ama diğer yandan çok daha kullanışlı uygulamaların haberleri geliyor. Bir çok ihtiyacımı karşılamayan yığınla startup ve projeleri var. Ama hiç durmuyorlar ve çalışıyorlar biliyorum. 

Yukarıda örneğini verdiğim “bir kelimeden yola çıkarak düşündüklerimizi kayıt altına alma ve takip etme” ile ilgili sorusu olanlar bana yazabilirler.

Saygılarımla. 

Sessiz kaldığımız halde düşünmüyorsak, bir şeyleri değerlendiremiyorsak bu da zamanı israf ettiğimizi gösterir. Bu da yaşamımızda kendi kendimize kaldığımız anlardaki fırsatları değerlendirememek olur. İş hayatındaki sorunlardan, özel yaşamdaki problemlere varana kadar çoğunda gereksiz diyaloglar olduğunu farkederiz. Hani “iletişim” her şeydir ya. Konuşalım da anlaşalım diye bir hırsla yola koyuluruz. Bir anda çözüm bulmaya çalışırız. Tüm sorunları daha da bir birine karıştırarak analitik düşünme yetisini kaybetmiş bir şekilde yanlış kararlar veririz. Hayatı akışına bıraksak, biraz düşünsek diyerek kendimize ve karşımızdakine analiz fırsatı vermeyiz.

Analiz kelimesi sadece iş dünyasındaki bilgi işlem projeleri için geçerli değildir. Aksine analitik düşünmek, çözümlemek hayatın vazgeçilmez prensibidir. Emin olun, bir bilgi işlem projesinin adımlarını hayatınızdaki problemlerin çözümü için uyguladığınızda çok güzel sonuçlar alırsınız. İşte sessiz kalmanın da en avantajlı yönü bu analizi daha doğru yapabilmektir. Yine iş hayatından örnek verirsek gelen sinri bozucu bir e-postaya hemen cevap vermeyin. Var ise çözümünü birebir görüşün anlayın, konuya ne kadar önem verdiğinizi gösterin. Ne uzun konuşun, ne de uzun yazın. Çünkü problemler uzun uzun konuşularak, yazılarak çözülmez. Çözüm yok ise bekleyin ve ilgili herkesi bekletin. Yani o sorun dünyasını küçük periyodlarla durdurun ve en başta kendi zihninizi, algınızı düzenleyin.

Doğru analiz ederek bin düşünüp bir karar vermek çok zor gelir insana. Özellikle de iletişimin ilgili tarafları “bak hala cevap vermedi, hala çözüm bulamadı“ modunda olur ve sizi çiğ çiğ yemeye hazırdır! Aman siz siz olun sessizlik için izin isteyin yaşamınızda. Yaşam döngü hızına göre düşünün ve acele etmeyin karar vermek için. Ve etrafınızda dönen dünyayı iyi gözlemleyin.

Bu anlattıklarım gerçekten de sessiz ortamlarda daha verimli olarak uygulanabilir. Örneğin, geceleri çalışmayı, okumayı, kendimi dinlemeyi severim. Tabi ki uyku da gereklidir. Zaten uykunun kendisi dahi derin bir sessizliktir. Bilinç altındaki bozulan yapı taşlarını yerlerine koymaya, düzenlemeye çalışır. Türlü, türlü rüyalar görürüz. Bilimsel olarak bir çok problemin uyuyarak çözüldüğü belirlenmiştir. En sağlıklı öğrenmenin de yoğun bilgi aktarımından sonra rahat bir uyku ile olduğu söylenir. Uykuda kimse ile iletişim kurmayız, aksine içimizdeki iletişim başlar ve bize bir şeyler sunmaya çalışır.

Siz sustunuz, ya da sessiz kaldınız. Peki karşınızdakine bu mesajı doğru verdiniz mi? Müneccim miyiz ki karşımızdaki kişinin konuyu düşündüğünü, belki biraz zaman ihtiyacı olduğunu anlayalım! Bu geri bildirim önemli. Ama rica ederim bu geri bildirim olmasa dahi insanları iyi gözlemleyerek karar verme sürecinde hangi aşamada olduğunu biraz anlamaya çalışalım.

Bugünlerde iletişim adına kendimizi kandırdığımız konu şu; “bu kişinin iletişimi kötü, bu kişi ile yıldızım hiç barışmıyor” gibi cümleler. Olabilir, gerçekten doğru olabilir yanlış anlaşılmalar, iletişim kazaları. Önemli olan yangına körükle gitmemektir. Her iki tarafın yer değiştirerek durumu anlaması gerekir. Örneğin patronlar, patronluk yapmak ister. Onlara bu konuda izin vereceksiniz. Ki bazı aile şirketleri hepten patronluk yaparlar. Kurumsal değerler değil, iki dudak arasından çıkanlar her şeyin üzerindedir. Net cevaplar isterler, “ama” kelimesinden sonrasını dinlemek onlar için bir zayıflıktır, dayanamazlar. Halbuki gereksiz bahaneler hariç gerçek nedenleri dinlerlerse çok şey kazanacaklarını unuturlar. O nedenle maçı idare etmek bir tarafın sorumluluğuna kalır. İki taraf da katkıda bulunursa tadından yenmez ve sorunlar çözülür. En çetin patronlara karşı bile, işimi gerçekten çok iyi yaparak sessizlik stratejisini uygulamışımdır. Ve sonuç her ne kadar zorlu bir sabır gerektir se de iki tarafın da yararına olmuştur. “Taraf” kelimesini kullandığıma bakmayın. İletişimde “karşılıklı kazanç” esas amaç olmalıdır. Yani birimiz anlatmaya, birimiz de anlamaya çalışmalıyız. Her ikisindeki herhangi bir eksiklik her iki tarafı da zarara sokabilir.

Kısaca, sessizliğin nedenini anlamak için müneccim olmaya gerek yoktur. Fakat gereksiz yere sessizlik tepkisini uzatanlara karşı da önleminizi zaten alırsınız.

Sessizliğe gömülmeyin, bu duruşunuzun önemini, anlamını farkettirin insanlara. Ve onlara da tavsiye edin bu düşünme, analiz etme, düşünceleri hesaba çekme aşamalarını. Sakın gaza gelmeyin, durun, bekleyin, düşünün ve karar verin. Hayat zaten çok kısa, sürekli konuşarak gelinen yanlış noktalar için pişman olmayın. Düşünmekle geçirdiğiniz sessizlik saniyelerini ya da günlerini kayıp saymayın. Tabi ki bu düşünce yolculuklarından kendinize, gerçek dünyaya  dönmeyi ihmal etmeyin.

Saygılarımla.

- Ne kadar tanıdınız, kendinizi ne kadar tanıttınız? Birlikte bir yemek yiyerek güzel bir sohbet ettiniz, ya da birlikte hiç seyahat ettiniz mi?

- Özel ya da iş yaşamınızda hangi kategoride? Arkadaş adayı, arkadaş, dost ya da sadece bağlantı mı, hangisi?

- Ne kadar sıklıkta, hangi nedenle, hangi iletişim kanalları ile irtibat kurmanız gerekiyor, sizin için önem derecesi ne?

- Ne fayda sundunuz, o size ne fayda sundu, beklentiniz var mı? Buradaki fayda, direkt çıkar ilişkisinden farklı, “katma değer” şeklindedir.

- Kişisel markanızı, başkalarına virütik şekilde yayabilecek pazarlama kapasitesi var mı?

- O’na göre siz nesiniz, size göre O, ne ifade ediyor?

- En son ne zaman, hangi kanalla irtibat kurdunuz?
      o Telefon
      o E-posta
      o Sosyal ağ
      o MSN, chat, Gtalk v.s.
      o Yüz yüze

- Sizde bıraktığı kişisel marka algısı, ölçüsü ne oldu? Aynı soru sizin için de geçerli.

- Kariyer ya da özel yaşamınızda size liderlik, mentorlük yapabilecek özelliklere sahip mi?

- Bu kişi ile iletişim kurduğunuzda O da, siz de huzur buluyor musunuz?

- İlişkiler ağınızda, önemli bir yer tutması gerektiğini düşünerek bu yönde hangi adımlar atıyorsunuz? O kişi de aynı şekilde mi düşünüyor?

Diyeceksiniz ki, “bu kadar kasmaya ne gerek var, bu sorgulama ile ne arkadaş bulunur, ne dost, ne de lider”. Bu cümleye, “hayır” cevabını vermek zorundayım.

Yaşamdaki her şeyin bir sebebi ve kuralı vardır. Siz bu kuralları uygulamıyor gibi görünürsünüz ama kişiliğiniz, karakteriniz, tecrübeniz, yaşama bakışınız v.s. tüm filtrelerle düşünce ve davranışlarınıza, kendi kurallarınız çerçevesinde yön verirsiniz aslında. Bir refleks hızı ve rahatlığı vardır o kadar.

Yanlış anlaşılmasın lütfen. İnsanları etiketlendirin, ayrım yapın, küçümseyin, takmayın demiyorum. Aksine sıfır noktasında durma ve saygı ile ile ilgili o kadar çok şey yazdım ki! Sadece “dikkat” diyorum. “Algılarınızı bozan, düşünce sistematiğinizi alt üst edecek her şeye, herkese dikkat edin” diyorum. Sosyal medyadaki ilişkiler ağınızı genişletirken kendiniz için çok uzun olmayan bir kriter listesi oluşturun. Göreceksiniz ki çok fazla eleme yapmak zorunda kalacaksınız. Yıllar sonra yaşamın hamallığını yaptığınızı farkederek bunu yapacağınıza, baştan yapmanız daha mantıklı değil mi?

Ben yaptım da, oradan biliyorum.

Saygılarımla.

Üniversiteyi bitirdiniz, iş hayatına atıldınız, evlendiniz, çoluk çocuk sahibi de oldunuz diyelim. Aile, akraba haricinde o kadar çok kişi ile tanıştınız ki. O kadar çok kitap okudunuz, o kadar çok başarı ve başarısızlıkla karşılaştınız ki.

Ve şimdi ofisinizde, evinizde bilgisayarınızın başında bu yazıyı okuyorsunuz. En kötü ihtimalle bir iki dost diyebileceğiniz, on kadar arkadaş diyebileceğiniz, ve bir şekilde sosyal kapsama alanınıza girmiş yüzlerce tanıdığınız insan var diyelim. Hayal kırıklıklarınız ve tabi ümitleriniz kulağınızda küpe gibi sallanıyor değil mi? Ne tarafa bakarsanız birini görüyorsunuz, karşılaştırıyorsunuz, ders alıyorsunuz. Şimdi sizden ricam, elinize kağıt kalemi alın ya da bilgisayarınızda bir doküman açın. Ve aşağıdaki listedeki her bir madde için kendinize not verin.

1- Aileniz ve akrabalarınızdan en son kimlerle irtibat kurdunuz? Kimlere ne kadar vefasızlık yaptınız, kanınızdan, toprağınızdan insanlara en son neyi danıştınız ve onlara en son ne fayda sundunuz?

2- Ailenizin olmadığı bir yerde yaşıyorsanız en zor zamanınızda yardımınıza koşacak, en özel sorunlarınızı dahi çekinmeden anlatabileceğiniz kaç dost edindiniz? Var olduğunu düşünüyorsanız siz onlara en son ne zaman dostluk sundunuz?

3- Öncesini bırakalım, sadece 2008 yılı içinde kimlerle tanıştınız, onlardan ne öğrendiniz, iletişiminizi hangi kanallardan, ne kadar sıklıkla devam ettirdiniz?

4- Çalıştığınız iş yerine bu yıl içinde ne katma değer sundunuz? Takdir edilmesini bir yana bırakın, performansınızdan öncelikle siz memnun kaldınız mı?

5- Firmanızın iş modelini örnek alarak, ticaretin ne olduğunu daha iyi anlayarak girişimcilik planlarınıza ne kadar katkıda bulundunuz?

6- Son bir yılda kendinizi hangi konularda geliştirdiniz? Özellikle yanlış algıladığınız konularda doğruyu bulma adına mesafe alabildiniz mi?

7- Kaç kez özür dilediniz, yoksa “aman ne olacak ki” diyerek üstüne mi yattınız?

8- Zamanınızı doğru yöneterek, öncelikleri doğru belirleyerek yaşamınızı hızlı, dinamik olsa dahi ne kadar sade, yalın bir hale getirebildiniz?

9- İş yaşamınızda ve daha öncesinde kazandığınız tüm birikimleri kime, ne zaman, ne ölçüde sunabildiniz? Yoksa hep kendinize mi sakladınız?

10- 2008 için hedefleriniz ne idi, ne kadarını gerçekleştirdiniz? 10 yıllık planınızda bu yıl yapılması gerekenleri tamamladınız mı?

11- 1 Ocak 2008’de yazdığınız özgeçmiş ile 31 Aralık 2008 Cumartesi günü yazacağınız özgeçmiş arasındaki olumlu farklar alkışlanacak düzeyde mi, yoksa değişen bir şey yok mu?

12- Yabancı diliniz vardı, ne kadar faydalandınız? Hitap yeteneğiniz süperdi, en son nerede konuştunuz? Yazdıklarınız bir çırpıda okunuyordu, en son nereye makale gönderdiniz? Sürekli, hızlı internet imkanınız vardı da sosyal medyada kişisel markanız için ne yaptınız? Yöneticisiniz, çalışanlarınıza koçluk yaparak örnek oldunuz mu? En son kime neyi öğrettiniz, entellektüel bilginizi ne kadar kullandınız?

13- “Gün günden zordur” sözüne inanarak elinizdeki fırsatları ne kadar değerlendirebildiniz?

14- Sizi oyalayan iş ve kişilerden ne kadar uzaklaşabildiniz?

15- Bu gibi yazıları o kadar çok okudunuz ki, ne kadarını not aldınız, ne kadarını başucu kitabı şeklinde süreli takip ettiniz?

Verdiğiniz puanları merak etmiyorum. Benim puanlarımı merak ediyorsanız, emin olun sınıfta kaldım. Sürekli öğreniyoruz ve anlamlar çıkararak harekete geçiyoruz. Düşünüyoruz, algılıyoruz ve ona göre şekilleniyoruz.
Ama lütfen bir bakalım kendimize, odak noktamızdan çok uzaklardayız, olmayacak dualara amin diyoruz, şükretmiyoruz halimize, sabırla her bir cevherimizi değerlendirmeye çalışmıyoruz, kıskanıyoruz, özeniyoruz, heybemizdekilerin kıymetini hiç mi hiç bilmiyoruz.

Rahmetli babam “hazırı gayba değişme oğlum” derdi. Buradaki “gayb”, kayıp, yani olmayan anlamında.
Siz hangisini tercih ediyor ve kovalıyorsunuz?

Sevgilerimle.

Yine böyle yoğun günlerin birinde, ben bunalmış bir şekilde telefonlara yetişmeye çalışıyorum. Bir bayan sorununu anlatmaya çalışıyor ama nedense ben bir türlü yardımcı olacak şekilde anlamaya çalışmıyorum.
Benim gibi sakin bir insan bile stresten kopmuş durumda yani öyle düşünün. Bayan sesini yükseltiyor, ben de yükseltiyorum. Hangimiz daha önce bağırmaya başladı hatırlamıyorum valla Ve telefon konuşması bir anda kavga gibi devam ediyor. Düzgün ve anlaşılır konuşan hanımefendi ne dedi biliyor musunuz, “Murat bey, ikimiz de sesimizi yükselttik, bu durumda problemimizi çözebileceğimizi hiç sanmıyorum, beni lütfen çağrı havuzuna yönlendirebilir misiniz, başka bir arkadaşınız ile görüşsem”. Ben tabi şok bir şekilde, saniyeler ama saatler süren bir düşünce derinliğine inerek, “tabi ki efendim, benim için de aynı şey geçerli, iyi günler” diyerek havuza aktardım. Sonrasında takip edemedim ama kesinlikle çözlmüştür. Ha bende kalsa çözülmez miydi? Evet, yine çözülrdü ama biraz sinirleri zorlardık.

O günden bu yana ses tonu yüksek her iletişimden korkarım, “aman dikkat” diyerek içimden dualar etmeye başlarım. Gerçekten bağırdığım zamanlar olmuştur ama o mesele de ancak o ses tonu ile çözülmüştür yani. Onu da atlamayalım. İletişimde duruş, bakış ve ses tonu o kadar önemli ki. Başka hikayelerim de olacak bu konularda. Örnek olabilmesi dileğiyle.

“Cool”, “karizmatik” gibi kelimeler kullanırız beğendiğimiz, saygı duyduğumuz insanlarla ilgili. Bu kelimelerin anlamını sorsalar bize anlatamayız eminim. Ben de burada bu kelimelerin anlamını vermeye çalışmayacağım zaten. Ama anladığınız sonuç bu kelimelerden daha fazla yardımcı olacak umarım.

Yeni tanıştığımız insanlara karşı ilk bakışımız çok önemli. İstekli, iletişime açık, anlaşılır ifadelerle dolu, güler yüzlü bir göz ifadesi gerekiyor en başta. Sonraki dakikalarda soru cevap ve muhabbet faslı ile göz tepkileri ortaya çıkıyor.
Örneğin gözlerini kaçırarak sizinle konuşan isanların büyük kısmı ile iletişimde başarısız olursunuz. Ya da siz konuşurken gözü başka yerlerde olan bir insanla da aynı durum geçerlidir.

Türk insanı sıcak kanlıdır, dokunma refleksi ile sürekli samimiyet ve güven vermek ister. Halbuki bu duruş, iş hayatında -esnaf jargonu- hariç pek de başarı getirmez. Sıfıra yakın duruştan ve bir kaç cümle konuştuktan sonra asıl iletişim başlar.
İş görüşmelerinde, satış randevularında bu adımlar hayati önem taşıyor. Fakat tüm bu anlattıklarımızı kapsayan bir durum var. O da rahat, sakin ve emin olmak. Durumu abartmadan basit olmak ve algıyı daha sonra yönlendirmek gerek.

Doğuştan gelen bir özellik. Herkesin sesi güzel olmayabilir. Burada bahsedeceğimiz ses tonunu, vurgusunu doğru şekilde ayarlamak. Diksiyon güzelliği ise belki çok kitap okuma, güzel Türkçe’yi çok dinleme, insanlara daha çok hitap etme gibi çalışmalarla elde edilebilir.

Doğru ve net anlaşılmak için bu iki faktör çok etkili. Kısık sesle konuşmak, harfleri heceleri yutmak ya da yuvarlamak gibi hatalar markamıza zarar verir. İnsanlar doğru ve diksiyonu güzel bir şekilde konuştuğu halde yanlış anlaşılabiliyor. Bir de tersini düşünün, bu şekilde nasıl sorun çözebilir, iş ve kişi takip edebilir. Stres ve heyecanın etkisi ile cümlelerin sonu gelmez bazen ya da hiçbir cümle çıkmaz ağzımızdan. Bu aşamada küçük nefes kontrolleri zihnimizi ve fiziki özelliklerimizi açar, bizi tutukluluktan kurtarır.

Daha önce bahsettiğimiz şekilde telefonda ilk kullandığınız kelimedeki vurgu ile başlıyor her şey. Alo, merhaba, buyurun, efendim gibi. Bu vurgu iletişimin temelini oluşturuyor. Kızgın mısınız, çözüm odaklı mısınız, nazik misiniz, dinleme ya da zorla dinletme odaklı mısınız gibi algılar anında karşınızdaki kişide oluşuyor.

Büyük bir yabancı bankanın çağrı merkezinde çalıştım profesyonel iş yaşamımın ilk yılında. O kadar çok şey gördüm ve öğrendim ki iletişime dair. Çok yoğun telefon gelen günlerden birinde, müşteri sorunlarından bunalmışken ve sırada bekleyen onlarca müşteri varken bir hanımefendi ile konuşmaya başladık. O bana kredi kartı ile ilgili bir sorununu anlatıyordu, ben de çözmeye çalışıyordum. Fakat hem onun hem benim ses tonum stres yayarcasına yükselmeye başlamıştı. Müşteri şöyle dedi “ Murat bey, ikmiz de sesimizi yükselttik. Bu durumda sorunumuzu asla çözemeyiz. Beni çağrı merkezi telefon havuzuna atarak başka bir arkadaşınıza yönlendirebilir misiniz” dedi. Birkaç saniye durdum ve “doğru söylüyorsunuz” diyerek yönlendirdim. Takip ettim, gerçekten sorunu başka bir arkadaş çözdü. Ben de kalsa belki yine çözülürdü ama kavgalı bir şekilde, müşteriyi memnuniyetsiz bırakarak çözülürdü.

E-postadaki cümlelerinizin de konuşmadan bir farkı yoktur aslında. Bağırabilirsiniz, kırıcı olabilirsiniz, bilgi verici ya da takdir edici olabilirsiniz. Sizin iradeniz altında oluşan algılar var aslında.

Değişik yazılarda, düşüncelerimizin davranışlarımızı nasıl şekillendirdiğini anlatmıştık. İletişimdeki bir problemi çözüm odaklı düşünmek kesinlikle bize farklı kapılar açacaktır. Daha da önemlisi düşünmeye başlamadan önce sorunun analizini yapmak bu hayatta herkese nasip olmaz. Eee marka olmak da herkese nasip olmuyor ya.

En kullanışlı çözümler en basit olanlardır. Uzun süreç ve işlem gerektiren çözümler iş verimsizliğine yol açar.

Bazı toplumlar belki genetik özellikler, belki de eğitimle, yaşam şartları ile bağlantılı olarak hayata bakış açıları çok farklı. Bazı toplumlar ve kişiler olumsuz düşünmenin büyüsüne kapılmış sanki. Ve bu durumdan ruhlarını besliyorlar, tatmin oluyorlar. Israrla bardağın boş tarafına odaklanarak hayatını şikayet üzerine bina etmiş kişiler bunlar.

İletişim kültürü adına burada yazılanların hepsini yapabilmek çok zordur, doğru. Ama yapmaya çalışmak bile insanlar arasında sevilmenize neden olur. Mümkünse yavaş konuşun, az konuşun ama çok iş yapın, güler yüzlü olun, dik durun kendinize güvenin, kötü kişilerin elinde markanızı oyuncak yapmayın. Kişisel markanıza o kadar çok ihtiyacınız var ki cebinizdeki metelik olmasa dahi potansiyel zenginliğin gücünü korumuş olursunuz. Bu potansİyel güç de emin olun sizi maddi olarak güzel bir noktaya getirecektir.