İnsan öğrenerek, tecrübe ederek gelişen bir varlıktır. Daha bilinçli, daha sorumlu, daha bilgili olma ile ilgili bir butonumuz ya da ilacımız bulunmamaktadır. Hem kariyer yolunda, hem de özel yaşam yolumuzda ne dereler, ne tepeler, ne virajlar aşar gideriz en sondaki kapıya doğru. Son kapının da nereye açıldığı malum zaten. Bazen tüm planlarımızın alt üst olduğunu, yaşama heyecanımızı yitirdiğimiz zannederiz. Ve hep başa döndüğümüzü, irademizin felç olduğunu zannederiz. Evet başa dönmeler de, geriye gitmeler de, hatalar da, günahlar da v.s. hepsi doğrudur. Ama nefes alıp verdikçe, yol aldığımız sürece yeniden, daha da kılı kırk yaracasına düşünmeli, rotayı düzeltmeli, yörüngeye oturmalı ve hayat kıvamını yakalamalıyız. Tüm bu karmaşa anlarında duygusal dalgalanmalarımız, yardım çığlıklarımız, atalet çırpınışlarımız aslında herkesin gözüne çarpar. Varsa yanımızda ailemiz, canımız, cananımız dostlarımız zaten yardıma koşarlar.

Yardımına koşulmayan kimdir biliyor musunuz? Yapay davranışlar sergileyen, bencillik girdabında yüzen, işine geldiğinde yanınızda olan, işine gelmediğinde kaçan, kendi zayıflıklarının herkeste öyle olduğunu zanneden, “ama”ları “bana bahane uydurma” diyerek dinlemeyen, işini iyi yapan para kazanan ama “insani iletişimi” gözden kaçıranlardır. Ve bu tipleri genelde iş yaşamında görürüz. Ki, genelde de müdür-patron kimliklerinde. Bu insanlar, arkalarından neler konuşulduğunun hiç mi hiç farkında olmazlar. Kişisel markla olmayı sadece “güçlü ve zengin” olmak zannederler. İşleri güçleri “büyüme ve para göstergeleri” dir. Rekabetsiz, başarısız, “iş”siz yaşayamazlar. Gidin bakın özel yaşamlarına ne büyük boşluklar vardır. Bu boşluklar da çocukluktan itibaren doldurulamamşıtır aslında. Yani 40-50-60 yaşlarında dahi çocuklukta tatmin edilemeyen duyguların öcünü almaya çalışırlar. Bu intikam duygusunu bilirsiniz Türk filmlerinde çok vardır. Filmlerde intikam alınabilir ama gerçek hayat bu kadar da kolay değildir. Çünkü hayat filminin asıl yönetmeni bir “insan” değildir ve senaryosu bir “insan” tarafından yazılmamıştır.

Bilirsiniz psikolojide “yansıtma” diye bir kavram var. Bu konuda ekşi sözlükte güzel bir açıklama okudum: kendisiyle yuzlesemeyen kisilerin basvurdugu bir kacis yontemidir..zayifligini kabullenmek istemeyen kisilerin kacmak istedikleri duygularini karşısındakilere aitmis, onlardan kaynaklanan bir problemmis gibi gorup isin kolayina kacmak istemeleridir..boyle kisiler egolarinin yaralanmasini kaldiramayacaklarindan bu sekilde yapay bir sekilde olayi karsi tarafa yikarak yapay bir ego tatmini yapmaya bile gidebilirler..ha evet her insan zaman zaman yasayabilir, kacmak daha kolay daha acisiz gelebilir, ama bunu hayat dusturu haline getirmis insanlardan ozenle kacinmak uzak durmak lazimdir.. (cressida, 20.03.2003 21:29)

Bu gibi durumları anlaması için insanların psikoloji bölümünü bitirmesine de gerek yok. İçimizde öyle insan sarrafları var ki Jung’u Freud ile birlikte suya götürür de susuz getirir Korkularınızı, endişelerinizi anlatın, paylaşın, yardım isteyin, talimatlar verin, planlar yapın ama insanları aptal yerine koymayın. İşinizi de evinizi de iyi takip edin. Masa başlarından ahkam kesmeyin. Önce kendinize sonra da insanlara güvenmeyi öğrenin. Ve dünyanın sonu gelinceye kadar da insanların asla “robot”, robotların da asla “insan” olamayacağını unutmayın.

Saygılarımla.

Adına “postmodern” deyin, ne derseniz deyin ama son elli yıldır baskın olan madde hakimiyeti yerini başka şeylere bırakıyor artık. Çünkü tatmin olamıyor insanlık geçici hırslarla, heveslerle. Ekonomik olarak da kendini gösterdi zaten. Şimdi artık gerçek, faydalı, özgür, doğal insan modeli çiziliyor her yerde. Time, kapağını “you” diye çıkarmadı mı milenyuma girerken? Herkes bugünlerde Obama’yı konuşmuyor mu? Küreselleşme derken medeniyet çekirdeklerinde tekrar hareketlenmeler olmuyor mu? Belki biz göremeyeceğiz ama kendini ve her şeyi sorgulayan insan modeli daha çok görülmeye başlanıyor. Evet, popüler kültürün rengi, sesi, kokusu medya araclığı ile damarlarımıza kadar işledi. Şimdi de internet ve mobil dünya ayağı sürüklüyor bizi peşinden.

“Moda mı acaba” diye düşünenleri rahatlatmak ve konunun önemini tekrar ortaya koymak için gelin marka insanların bazı özelliklerini tekrarlayalım. Ama bu maddeler daha içsel bazı dinamik parametrelerimize referansta bulunsun.

1- Zamanı algısı : Bazı insanlar, zamanı doğrusal bir düzlem olarak değil, hacmi olan dairesel bir şekil olarak algılarlar. Ve merkezinde, her tarafı ayna gibi yaratılan evrenin çekirdeği olduğunu düşünürler. Ve bu kıyaslama aracının zhinlerde oluştuğunu bilirler. Geçmiş ve geleceğin göreceli bir kavram olduğunu ve aslında hiçbir şeyin kaybolmadığını da bilirler. Önemli olan zamana sıkışmadan yaşayabilmektir. Reenkarnasyon tezleri de buradan çıkmıştır. Rüyalarda neden gelecekle ilgili bir şeyler görülür, geçmiş tekrar tekrar hayale gelir. Maddenin kayıtsızlığını kavrayabilmek için oluşturulan bir araçtır zaman. Tanrısal özelliklerin insana ve evrene yansıması zamanı da, maddeyi de, boşluğu da, hepsini kapsar. Önemli olan verimli yönetebilmektir zaman algısını, dakikaları saymak ve panik olmak değil.

2- Benliği tekrar keşfetmek: Benlik, ego denilen şey insanın kendini keşfedebilmesi için yaratılış ile sunulan bir özelliktir. Evrendeki kanunlar da bu şekilde algılanır. Gereğinde fazla önem verilirse bir insan çıkarak “bu dünyanın tek hakimi benim” diyebilir. Sonuçta bu da bir araçtır, zaman gibi.

3- Yaratılış ve evren yansıması: İnsan küçük bir evrendir. Ve evrendeki en yüksek kabiliyetlerle donatılan bir varlık. Sonsuz isteklere sahip olsa da kendisi sonludur. Hatta gece uyurken dahi ruhu bir yerlerde gezer, geri gelir. Geri gelmez ise ölmüştür zaten. Düşüncelerine dahi hükmedemez, yani çok zayıftır aslında. Ama irade açısından bu özgürlüğü sonsuz gibi hisseder. Önemli olan evrenden ve tabi ki yaratıcısından kendisine yansıyan özellikelri doğru şekilde kullanabilmesidir.

4- Sevgi insanı olma: Gelişen toplumlara bakın. Sevgiyi, hoşgörüyü ve saygıyı en çok yerine getirenlerdir. İnsanın özünde sevgi de vardır nefret de. Önemli olan hangisinin nerede, ne şekilde kullanıldığıdır.

5- İlk fayda teorisi: Tüm başarılı ilişkiler karşılıksı fayda üzerine kuruludur ve uzun süreli olur. Çıkar amaçlı ticari kaygılardan bahsetmiyorum. Kendimize ve başkalarına ısarla faydalı olmaya çalışmak en güzel depresyon tedavisidir.

6- Sadelik, yalınlık ve tevazu: İletişim ve maddi imkanlar açsından çözülemeyen bir karmaşa içinde yaşıyoruz ve yönetemiyoruz. Hırslarımız, israfımız, şikayetlerimiz ve motivasyon kaybımız da bundan kaynaklanıyor. Zaruri ihtiyaçlarla, lüks ihtiyaçları listeleyin göreceksiniz hem kalbinizdeki, hem beyninizdeki hem de üzerinizdeki fazlalıkları.

7- İyilik için hırs gösterme: Bencilliğin körüklendiği bir dünyada bu tarz bir davranışa sahip olmak çok zor. Ama yapabilen kazanıyor ve kazandırıyor geleceği bizlere.

8- Sürekli eğitim, öğretim: Okumak, okudukça düşünmek ve düşündükçe de değişmeye çalışmak. Ve yaşam boyu bunu devam ettirmek.

9- Düşünce yığınlarını süpürmek: Keşke fiziki olarak böyle bir şey mümkün olsa idi ama değil. Bilinçli farkındalığı yakalamak için şart. Sabahları yorgun uyanıyorsanız hem fiziksel hem de duygusal büyük sorunlarınız var demektir.

10- Örnek olmak : Kötülükler değil iyilikler örnek olmak zorunda. İyiliği, güzelliği, sevgiyi yansıtmayan da bencildir ve haindir.

11- Verici, üretici olmak: Hep bana rabbena diyerek “sürekli al” diyen bir kültürün çocuklarıyız. Tüm ekolojik auraya ne kattığımızı hiç sorgulamıyoruz.

12- Araçlar ve amaçlar: Kişisel gelişim ve kişisel markalaşma gibi bunları da içien alan tüm öğretiler insanlığa hizmet etmeli. Fakirliğe, savaşa, süper egoya, kibirli olmaya ve paraya hizmet etmemeli sadece.

Şimdi bu yazdıklarımızın popüler kültür ile bir ilgisi var mı? Hayır. Tam tersi gibi. O zaman kişisel markalaşmayı böyle bir “üst dil” ile düşünenler ve uygulayanlar modanın oyuncağı olmayacaktır. Tüm bunların yanınıda, trendleri takip etmek ve insanlara bilgiyi doğru ölçü ve kanallarla sunmak da çok önemli. Yani amaç popüler kültürü aşağılamak değil imkanlarını doğru şeyler için kullanabilmektir. Buna sosyal medya araçları da dahil.

İnsana ait yüksek değerlerin moda olarak algılanmaması dileği ile.

Aslında yaşamdaki tüm değerlerin, dayanak noktalarının yine insanların düşünce ve davranış dünyasından çıktığını biliyoruz. Fakat şirketler bu çerçevedeki kuralları bir paket halinde mükemmel bir şekilde uygulamaya çalıştığı ve uygulayınca da müthiş kazanımlar elde ettiği için “marka” kavramını insanlar da sahiplenmeye başladılar. Halbuki insan ticari bir “meta” değildir. Şirketler de artık bildiğiniz gibi müşterilerine, potansiyel hedef kitlesine daha duygusal yollarla ulaşmaya çalışıyor. Viral kampanyalar, alternatif pazarlama kampanyaları, sosyal sorumluluk kampanyaları ve daha insan odaklı yaklaşım getiren projeler geliştiriyorlar.

“Marka Sizsiniz” ifadesi de Tom Peters’in daha yakın zamanda ifade ettiği “brand you” kavramının Türkçe’sidir. Bu “marka” ifadesi ile pazarlama kurallarını insani boyutla karşılaştırın, güzel sonuçlar elde edeceksiniz. Fakat “insan” öyle bir varlık ki kullandığımız “marka” ifadesi dahi bu anlamda yetersiz kalıyor. Bir çok kişinin algısı bunu iyi kavrayabildiği için bu ifade kullanılıyor. Biz de bu şekilde hitap ediyoruz fakat bu seslenişimizin altında yatan daha derin nedenler ve prensipler var.  Önce kendim için, sonra da sizler için bazı MarkaSizsiniz’in bazı temel taşlarını özetlemek istiyorum;

1- Yaşamımızın tek ve asıl hakimi biz değiliz. Evet, “özgür irade”mizle düşünce ve davranışlarımıza yön veriyor görünebiliriz fakat evrendeki eşsiz ahengi hiç unutmamak gerek. Tabi ki “piyon” da değiliz. Burada yaratılış ve kader ilgili tartışmalara girmek anlamsız olur ama her şeyi basit nedenlere bağlı sonuçlar gibi ele almak bana göre baştan kaybetmektir. Hiç bir hareketin, oluşumun metafizik yönünü kaçırmayın derim. Bu noktadaki doğru bakış açısını kaybederseniz hiç bir matematiksel formül problemlerinize çözüm bulamaz.

2- İnsanları kendi dünyasına göre yorumlamak gerek. Her insanın kişiliği karakteri, mizacı, doğuştan gelen sosyal çevre faktörü farklıdır. Genetik kodlamayı dahi göz ardı edemeyiz. Böyle olunca “şu kuralları uygula, kesin başarılı, mutlu olsursun” yaklaşımları uzun vadeli büyük yalanlardır. İnsan, benliğini, kişilik ve karakter datasını keşfedemediği sürece bütün çabalar “havanda su dövme” ye benzetilebilir. Okumak, araştırmak ve kaybolmadan düşünmek gerek. Profesyonel anlamda destekler de önemli.

3- İnsan, “motivasyon gazı” ile doldurulacak bir “balon” değildir. Ego, şişirilmeye çok müsait olsa da buna izin vermemek ve dengeli olmak gerekir. Kendini keşfetmek demek, kendine tapmak, gurur-kibir tapınağı olmak demek değildir. Tam tersi, eksik ve geliştirilmesi gereken yönlerimizi belirleyerek insanlığa daha faydalı olmaya çalışmaktır. Lütfen sadece bu motivasyon gazı için ticari oyunlara gelmeyin, yanlış düşünce kalıplarına hapsolmayın.

4- Düşündüklerimiz bizi şekillendirdiğine göre fikren ve ruh anlamında nerelere seyahat ettiğimizi bilmek zorundayız. Özellikle kalp ve beyin ikilisini çok, hem de çok araştırmak gerek. İlla ki psikolog ya da filozof olmak gerekmiyor. Sadece bazı referans bilglere hakim olmak yeterli.

5- Kariyer ve para yaşam için sadece bir araçtır. Kişisel markalaşma çabalarımızın hedefi yalnız maddi çıkarlara bağlanırsa yapaylıktan kurtulamayız. Yani ters teper, boşuna zaman ve enerji kaybedersiniz. İçinizi etkileyen dış, dışınızı etkileyen de bir iç dünyanız olduğunu unutmayın. Yaşamdaki duruşunuzu her zaman cebinizdeki para belirlemez.

Bunlar, Murat Esenli’nin düşünceleri. Katılmayabilirsiniz, eleştirebilirsiniz, sorgulayabilirsiniz. Zaten her bilgiye ilk duyduğunuzda şüphe ile yaklaşmalısınız. Zorlama, doğal olmayan kuralları benimsemeyin derim. Okuduğunuz her şeyi, yaşadığınız her tecrübeyi başkalarının algısı ile yorumlamayın. Yaşamdaki duruşunuzu kendi ruh yapınıza göre ele alın ve tabi ki geliştirmeye çalışın. MarkaSizsiniz derken ne demek istediğimi daha net iafde edebilmişimdir umarım.

Saygılarımla.

Bu durum, en yaratıcı fikirlerin uygulamaya alınmaması ve raflarda çürümeye bırakılmasına benzer. Projesini doğru şekilde sunmayarak “venture capital” bekleyen acemi girişimcilere benzer. İşte tam bu noktada kişisel markalaşmanın iki yönlü hareketi ile karşılaşırız. Biri, markalaşma adına özel anlamda kendini geliştirmek. İkincisi ise, bunu sunmaktır. Bu iki hareket sürekli mekik dokuyan bir “ağ” gibidir ya da iki sütun şeklinde düşünülebilir.

Çok çalışkan bir öğrencisiniz, hocalarınız sizi seviyor ama arkadaş çevreniz yok ise,
İş arkadaşlarınız sizi başarılı, proaktif, uyumlu, katma değeri yüksek biri olarak tanıyor fakat yönetim ile aranız bir türlü düzelmiyor ise,
Internette yüzlerce, binlerce sanal arkadaşlarınız var ama çok azı sizi bayramda, özel günlerinizde hatırlıyor, özellikle telefon ile arıyor ise,
Çok sayıda girişimci fikirleriniz var ama bir türlü çevrenizde hem maddi hem manevi destek oluşmuyor ise,

iki sütundan biri sağlam değil, ağ örülemiyor, yansımalar yetersiz demektir. Cahit Sıtkı Tarancı’nın idi sanırım şu serzeniş dolu sorgulama;

“Fakat nedendir Ya Rab bu susuzluğumuz, suyu gürül gürül akan çeşme başında”

İnsanlar hikayenizi dinler, saygı duyar, imrenir, bir anlamda “talebeniz” olmaya can atabilir. Ama asıl amacı gerçek yaşamda sizden bir fayda bekler. Somut başarılar ister. Şirketler, sizi büyük umutlarla, iyi paralarla işe alır. Durşunuzu çok beğenmiştir ama sürekli sizden girişimci fikirler, süreç yalınlaştırıcı çözümler bekler.
Siz dahi kendinizden, tüm potansiyelinizi en doğru şekilde kullanabilmeyi istersiniz. Eğer sonuç alamazsanız büyük hayal kırıklıkları ile sekteye uğratırsınız markalaşma sürecinizi.

Demiyorum ki bırakın bu “kişisel markalaşma” uygulamalarını. Aksine hepsini ısrarla uygulamaya çalışın ama bir de sonuçlarına bakın, ölçün diyorum. Yani gerçek hayatta size ve başkalarına ne kattığına.

Yola hep kendinizden başlayın, ama hep başkalarına, başka yerlere uğrayın ve her iletişiminizde bir ”fayda yumağı” bırakın. Ve tekrar kendinize dönün.

Saygılarımla.